Zn là gì?
Zn (Zinc) là nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu trong quá trình chuyển hóa và sinh trưởng của cây trồng nhiệt đới. Tại Việt Nam, nhu cầu bổ sung Zn thay đổi theo loại cây, giai đoạn sinh trưởng và tính chất đất (phù sa, đỏ bazan, đất phèn).
Vai trò sinh lý đối với cây trồng
Zn tham gia nhiều quá trình sinh lý quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng nông sản.
Dạng hấp thụ và độ di động trong cây
Rễ cây hấp thụ Zn chủ yếu ở dạng ion hòa tan trong dung dịch đất. Độ di động trong thân cây quyết định vị trí triệu chứng thiếu hụt xuất hiện.
Nhu cầu theo giai đoạn sinh trưởng
Nhu cầu Zn cao nhất ở các giai đoạn sinh trưởng mạnh, ra hoa đậu quả hoặc tích lũy củ quả.
Dấu hiệu thiếu hụt
Thiếu Zn thường có dấu hiệu đặc trưng trên lá, thân hoặc quả. Cần quan sát vị trí lá bị ảnh hưởng (lá già hay lá non) trước khi bón bổ sung.
- Lóng ngắn, lá nhỏ chụm.
- Hoa thị trên ngọn.
- Chậm ra hoa.
Dấu hiệu thừa hoặc ngộ độc
Bón thừa Zn có thể gây mất cân bằng dinh dưỡng, ức chế hấp thụ nguyên tố khác hoặc gây stress cho rễ.
Nguồn cung cấp phổ biến
Người trồng có thể bổ sung Zn qua phân hóa học, phân hữu cơ hoặc chế phẩm sinh học tùy quy mô canh tác.
- Zn-EDTA, Zn sunfat.
- Bón lá vi lượng tổng hợp.
Cách bổ sung và liều lượng tham khảo
Bón Zn nên tuân thủ nguyên tắc đúng loại, đúng liều, đúng thời điểm và đúng cách. Chia nhỏ liều lượng giúp rễ hấp thụ hiệu quả hơn bón một lần liều cao.
Tương tác với pH và các nguyên tố khác
Khả năng hấp thụ Zn chịu ảnh hưởng mạnh của pH đất, EC và sự cạnh tranh ion với các nguyên tố khác.
Nguồn tham khảo
- Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Giáo trình Dinh dưỡng đất và phân bón
- FAO – Plant nutrition and soil fertility management